با توجه به کمبود بارش نزولات جوی و به تبع آن خشکسالی‌های پیاپی در کشورمان، نیاز به ذخیره آب و استفاده از آن جهت آبیاری مزارع کشاورزی همواره مد نظر بوده است. سالیان متوالی است که استفاده از استخرهای ذخیره آب به عنوان راه حلی برای مشکل کم آبی در فصول کشت محصول مورد توجه کشاورزان بوده است. از آنجا که حجم آب مورد نیاز جهت آبیاری در برخی مواقع از 100 هزار مترمکعب نیز تجاوز می‌کند، بالطبع استفاده از مخازن آماده‌ی ذخیره آب مانند تانکر‌ها جواب گوی نیاز کشاورزان نخواهد بود. بنابراین احداث استخرهای روباز مناسب‌ترین و ارزان‌ترین و همچنین سریع‌ترین راه‌حل ممکن برای تامین آب مورد نیاز می‌باشد. از آنجا که برای احداث یک استخر ذخیره آب نیاز به وجود یک لایه آب بند می‌باشد، در گذشته عمدتا از مصالح سنتی آب‌بند مانند اندودهای قیری برای احداث استخرهای ذخیره آب بهره برده شده است. در سال‌های اخیر با توجه به پیشرفت تکنولوژی، مصالح پلیمری غیرقابل نفوذی که ژئوممبران نامیده می‌شوند تولید شده‌اند که می‌توانند به عنوان یک لایه نفوذناپذیر برای ذخیره آب و سایر مایعات مورد استفاده قرار گیرند.

چرا ژئوممبران؟

دلایل زیادی برای احداث یک استخر کشاورزی توسط ژئوممبران وجود دارد. مانند:

  • ارزان بودن
  • انعطاف‌پذیری مناسب
  • پایداری شیمیایی و عدم واکنش با آب و سایر مایعات
  • مقاومت بالا در برابر سوراخ شدگی و مواد شیمیایی مهاجم
  • نصب آسان و سریع
  • طول عمر بالا حتی در برابر تابش آفتاب
  • عدم نیاز به بسترسازی خاص و …

مجموع این عوامل باعث شده ژئوممبران به سرعت جای خود را در ساخت و احداث مخازن ذخیره آب و استخرهای کشاورزی باز کند، به طوری که امروزه کمتر استخری را می‌تواند دید که برای ایزولاسیون آن از مصالحی غیر از ژئوممبران استفاده شده باشد.

شرکت خاک سیال سازه سپنتا با تکیه بر دانش روز و تجهیزات مورد نیاز، توانایی طراحی، تامین مصالح و اجرای انواع استخرهای ذخیره آب، حوضچه‌های تبخیر، لاگون‌ها و … را دارا می‌باشد.

ژئوممبران

انتخاب نوع ژئوممبران:

با توجه به اینکه ژئوممبران‌ها انواع گوناگونی دارند، باید در انتخاب این مصالح دقت لازم صورت گیرد. به طور کلی ژئوممبران‌های پلی‌اتیلنی در استخرهای کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرند که خود به به 3 دسته ژئوممبران HDPE، ژئوممبران LDPE و ژئوممبران VLDPE تقسیم می‌شوند. با توجه به قیمت مناسب و همچنین مقاومت بالای شیمیایی و مکانیکی ژئوممبران‌های HDPE، در اغلب استخرها و مخازن ذخیره آب از این نوع ژئوممبران استفاده می‌شود.

ضخامت و ابعاد مورد نیاز:

ژئوممبران‌ها مانند هر محصول دیگر در ابعاد و ضخامت‌های گوناگونی تولید می‌شوند. عمدتا ژئوممبران‌ها توسط عرض و ضخامت خود شناخته می‌شوند. این محصولات با عرض‌ مختلف از 2 تا 7 متر و به ضخامت 1 تا 3 میلی‌متر تولید می‌گردند. انتخاب طول و عرض مورد نیاز بستگی به مشخصات پروژه و تجهیزات کارگاه دارد، ولی به طور کلی عرض زیاد باعث کاهش خطوط جوش مورد نیاز و تسریع در نصب و عرض کم باعث می‌شود ورق سبک تر بوده و جا به جایی آن در محل کار راحت تر انجام می‌شود.

ضخامت ژئوممبران اما یک پارامتر محاسباتی بوده و باید با توجه به ابعاد استخر، حجم آبگیری، شیب دیواره استخر و … محاسبه و طراحی گردد.

ژئوممبران

دوام و طول عمر ژئوممبران؟

یکی از پرسش‌های متداول در خصوص ژئوممبران‌ها میزان دوام آن‌ها می‌باشد. مسئله‌ی دوام را می‌توان به دو بخش دوام فیزیکی و دوام شیمیایی تقسیم کرد که مورد اخیر از اهمیت بالاتری برخوردار است.

از نظر دوام فیزیکی، ژئوممبران‌ها به خصوص ژئوممبران HDPE دارای مقاومت بالایی در برابر ضربه، سوراخ شدگی، پارگی و … هستند و به طور معمول در صورت رعایت شرایط استاندارد، آسیبی به ژئوممبران نخواهد رسید.

دوام شیمیایی مسئله‌ای است که در مورد ژئوممبران‌ها نگران‌کننده است. ژئوممبران‌ها با توجه به محل کاربرد، در معرض انواع مواد مهاجم قرار می‌گیرند که باعث فرسایش ژئوممبران می‌گردد. تماس ژئوممبران با شیرابه، اشعه UV، دمای بالا، واکنش با اکسیژن (اکسیداسیون)، تماس با فلزات سنگین موجود در آب و خاک و … از جمله موارد تخریب شیمیایی ژئوممبران می‌باشد.

طبق مطالعات انجام شده، ژئومبمران HDPE که در استخرهای کشاورزی و مخازن ذخیره آب، لندفیل‌ها و … مورد استفاده است، حتی در شرایط محیطی مهاجم نیز بیش از 45 سال دوام خواهد آورد. وزن بالای مولکولی، استفاده از افزودنی کربن بلک برای مقابله با اشعه UV، استفاده از افزودنی آنتی‌اکسیدان برای مقابله با اکسیداسیون و … همگی از عواملی هستند که طول عمر بالای ژئوممبران‌های پلی‌اتیلنی به خصوص ژئوممبران HDPE را تضمین می‌کند.

در صورتی که ژئوممبران به صورت محافظت شده مورد استفاده قرار گیرد طول دوره سرویس‌دهی آن به مراتب بیشتر خواهد بود. به عنوان مثال در صورتی که مصالح در ارتباط با ژئوممبران (خاک، آب و …) مهاجم نباشد، یک کاور خاکی روی ژئوممبران وجود داشته باشد (جلوگیری از برخورد مستقیم اشعه UV) و دمای محیط نیز در حدود 20 درجه سانتی‌گراد باشد، می‌توان عمری در حدود 450 سال برای ژئوممبران متصور بود.

برخی پروژه‌های اجرا شده استخر کشاورزی:

1- استخر کشاورزی واقع در استان قزوین

متراژ: 800 مترمربع

عمق استخر: 4 متر

دیواره شیبدار خاکی

مصالح مورد استفاده: ژئوممبران HDPE

استخر کشاورزی

2- استخر واقع در سربندان دماوند

متراژ: 3400 مترمربع

عمق: 14 مترمربع

دیواره شیبدار خاکی

مصالح مورد استفاده: ژئوممبران HDPE

استخر کشاورزی

3- استخر واقع در دماوند

متراژ: 2500 مترمربع

عمق تقریبی: 12 متر

دیواره شیبدار خاکی

مصالح مورد استفاده: ژئوممبران HDPE

استخر کشاورزی

4- استخر واقع در دماوند

متراژ: 2100 مترمربع

عمق تقریبی: 10 متر

دیواره شیبدار خاکی

مصالح مورد استفاده: ژئوممبران HDPE

استخر کشاورزی

5- استخر واقع در سربندان دماوند

متراژ: 2175 مترمربع

عمق تقریبی: 8 متر

دیواره شیبدار خاکی

مصالح مورد استفاده: ژئوممبران HDPE

استخر کشاورزی